Zasady dotyczące terapii i edukacji

Zasady dotyczące terapii i edukacji dzieci i młodzieży z autyzmem

realizowane w Ośrodku Rewalidacyjno- Edukacyjno- Wychowawczym

dla Dzieci i Młodzieży z Autyzmem w Gorzowie Wielkopolskim i Przedszkolu Specjalnym dla Dzieci z Autyzmem w Gorzowie Wielkopolskim

- DEKALOG -

Przyjmujemy rodzaj personalistycznego (podmiotowego i humanistycznego) podejścia do człowieka i pracy z nim, z niego wypływają nasze cele terapii i edukacji zgodnie z koncepcją „całościowego wspomagania rozwoju” autorstwa dr Renaty Stefańskiej- Klar, „pedagogiki serca” Marii Łopatkowej, Hanny Olechnowicz.

  1. Osoby autystyczne, oprócz trudności w funkcjonowaniu w relacjach z innymi, mają także problemy z rozróżnianiem: „ podmiot- przedmiot” i „podmiot- podmiot” u siebie i u innych.
    • Zwracamy szczególną uwagę na kształtowanie poczucia sprawstwa w działaniu oraz rozwijanie poczucia oraz świadomości bycia podmiotem.
    • Uczymy dziecko podmiotowego traktowania innych ludzi i odpowiedzialności za swoje zachowanie, ale też i dostrzegania i czerpania satysfakcji wynikających z własnych działań.
    • Uczymy dziecko funkcjonowania w różnych rolach społecznych i osobistych oraz pomagamy rozwinąć stabilny obraz siebie, jako osoby o określonej osobowości, zdolnościach i potrzebach, z których wypływają określone możliwości i szanse, pomimo dostrzeganych aktualnie ograniczeń.
    • Rozwijamy pozytywne cechy charakteru, w tym nadzieję, optymizm i przyszłościowe spojrzenie na swoje życie, w relacji z percepcją życia innych, znanych sobie osób. Przekazanie takiej filozofii podejścia do terapii będzie miało również ogromne znaczenie dla rodzin osób z autyzmem,
  2. Dzieci autystyczne oprócz deficytów społecznych, komunikacyjnych i intelektualnych, cierpią na szereg dolegliwości i różnego rodzaju dyskomfort fizyczny i psychiczny.
    • Rozpoczynamy od dokładnej analizy stanu zdrowia i poziomu rozwoju dziecka, próbujemy wykluczyć to, co aktualnie zaburza zachowanie i zakłóca jego rozwój. Dlatego niezbędna jest współpraca specjalistów reprezentujących wiele dziedzin- terapeuci pracujący z danym dzieckiem: lekarze, rodzice, pracownicy poradni psychologiczno- pedagogicznych i szkół. Działania takie powinny być podjęte szczególnie w przypadku dzieci, u których występują tzw. „trudne zachowania”.
    • Na podstawie badań naukowych wiemy, iż dzieci z autyzmem często cierpią na zaburzenia metaboliczne (nietolerancja glutenu, laktozy, zespół przeciekającego jelita, grzybice układu pokarmowego, zaburzenia usuwania metali ciężkich). Wówczas przeprowadzamy rozmowę z rodzicami i specjalistami w celu wprowadzenia odpowiednio dobranej diety, a czasem leczenia farmakologicznego. Zwracamy uwagę na racjonalne żywienie dzieci i młodzieży z autyzmem.
    • Zwracamy uwagę na otoczenie dziecka z autyzmem, na stworzenie mu warunków bezpiecznej, higienicznej zabawy, nauki. Wypracowujemy strukturę, którą dziecko rozumie i w której czuje się bezpiecznie.
    • Dbamy o higienę osobistą, kształtujmy nawyki higieniczne, zwracamy uwagę na estetyczny wygląd dziecka. (w co jest ubrane: naturalne materiały, w odpowiednim rozmiarze).
  3. Dzieci z autyzmem doświadczają ogromnych trudności w zakresie komunikacji interpersonalnej. Problemy w tym zakresie powodują, że niechętnie uczestniczą one w narzucanych im przez otoczenie kontaktach społecznych oraz sytuacjach, których nie rozumieją. Wydaje się, że większość tzw. trudnych zachowań osób wynika z bezradności w przekazywaniu swoich potrzeb i myśli oraz – w efekcie – z wzajemnego niezrozumienia.
    • Wytwarzamy podstawowe mechanizmy komunikacji u dzieci i młodzieży z autyzmem, jak również wyposażamy je w dostępny system porozumiewania się z otoczeniem.
    • Rozwijamy mowę bierną i czynną za pomocą odpowiednio dobranych do możliwości rozwojowych dzieci metod.
    • Równolegle rozwijamy kompetencje interpersonalne, czyli umiejętności związane z kontaktowaniem się z innymi i rozumieniem świata społecznego.
  4. Terapia dzieci z autyzmem nakłada się na kwestie edukacyjne, gdyż jest w niej wiele elementów uczenia się i nauczania, które będą później podstawą radzenia sobie dziecka w warunkach Ośrodka i Przedszkola. Każdorazowo, czy to w warunkach terapii czy regularnej edukacji, praca z osobami z autyzmem wymaga starannego doboru treści i metod nauczania. Ćwiczenie praktycznych sprawności też musi być bardzo przemyślane i planowo realizowane.
    • Uwzględniamy nie tylko problem rozwijania samodzielności w zakresie samoobsługi i radzenia sobie z zadaniami wykonawczymi w domu czy placówce, ale silnie koncentrujemy się na rozwijaniu ogólnych zdolności radzenia sobie z różnymi sytuacjami, samemu i we współpracy z innymi. Przygotowujemy zatem dziecko do podejmowania wyzwań jakie niesie życie w ogóle. (próby samodzielnego przygotowywania sobie posiłków, korzystania ze sprzętów codziennego użytku,  łazienki, toalety, samodzielnego ubierania się i rozbierania się, dbania o porządek).
    • Preferujemy zindywidualizowane podejście w procesie nauczania osoby z autyzmem nowych treści i umiejętności. Także sam trening sprawności i kompetencji dostosowywany jest do indywidualnych potrzeb i możliwości ucznia. To sprawia, że każdy program jest niepowtarzalny i zmienia się wraz z nim samym. W zależności od potrzeb i etapu w rozwijaniu programu edukacji danej osoby, zastosowanie mogą znaleźć różne metody i ich kombinacje, łączące zróżnicowane stopnie dyrektywności, nadania struktury działaniom i materiałom z doborem zawartości treściowej, środków dydaktycznych oraz sposobów motywowania dziecka. Z jednej strony, przy wyborze metody nauczania, istotną rolę odgrywa indywidualna podatność i stan edukacyjnych potrzeb dziecka, z drugiej uwzględnia się wynikające z rozwoju wiedzy i kompetencji ucznia zmiany w sposobie reagowania i w zapotrzebowaniu na treściowe i metodyczne aspekty realizowanego z nim programu.
    • Przywiązujemy dużą wagę do uczenia dzieci autystycznych właściwego posługiwania się zabawkami, rozumienia i stosowania reguł gier oraz kształtujemy rozumienie na czym polega zabawa. Rozwijamy potrzeby związane z zabawą, zarówno indywidualną jak i z rówieśnikami. Poprzez zabawę rozwijamy, usprawniamy i budujemy pomost do świata innych ludzi w  różnym wieku oraz wykształcamy umiejętność organizowania sobie czasu wolnego. (Ważnym czynnikiem przystosowawczym osoby z autyzmem jest umiejętność regulacji własnego samopoczucia i innych, w sposób skuteczny i społecznie aprobowany. Dzięki umiejętności zabawy, można poznać nowe osoby, nawiązać przyjaźnie,  a nawet znaleźć swego życiowego partnera).
    • Rozwijamy twórczą aktywność dzieci, by wraz z uzdolnieniami wzrastało w nich poczucie własnych możliwości a także umiejętność wykorzystania ich w sytuacjach społecznych. Poświęcamy wiele uwagi kształtowaniu poczucia tożsamości, świadomości własnej osoby oraz pozytywnej samooceny u dzieci i młodzieży z autyzmem, opartej na znajomości swoich pasji, posiadanych zdolności i możliwości sprawczych oraz na umiejętności ukazania ich innym oraz włączenia się w dorobek kulturalny środowisk bliższym (rodzina, placówka) i dalszych (występy, wystawy, uczestnictwo w środowiskach twórczych).
    • Zdecydowanie odchodzimy od czystego behawioryzmu restrykcyjnie realizowanego, gdyż wiele trudnych zachowań powstało jako reakcja na wcześniejsze zachowania terapeutów (eskalacja obustronnej walki, prowadzi do sytuacji, w której osoba z autyzmem próbuje za wszelką cenę nie poddać się, starając ocalić swoją godność, a czasem i bezpieczeństwo, to jednak z zasady tym, kto powinien wygrać musi być terapeuta, głównie po to, aby nie stracić autorytetu). Dopuszczamy stosowanie elementów metody TEACCH dla dzieci rozpoczynających terapię. Elementy metody behawioralnej mogą być stosowane w szczególnych, uzasadnionych przypadkach po uzyskaniu zgody przełożonych.

Wchodzi w życie zarządzeniem Dyrektora nr 4/2009/2010 i wchodzi w życie z dniem ogłoszenia dnia 22 października 2009 r.